Deze week is het de week van de hoogbegaafdheid met als doel kennis over hoogbegaafdheid te verspreiden en vooroordelen en misvattingen weg te nemen. Voor sommigen is die informatie interessant, voor sommigen helemaal niet. Wat het voor iemand betekent is afhankelijk van hoe dichtbij het komt in jouw leven en hoe herkenbaar de informatie is.

Hoogbegaafdheid is één van de vele type hokjes waar mensen in kunnen passen. In de psychologie passen we in het hokje van de diagnose die is gesteld en in de veranderkunde werken we graag met persoonlijkheidstesten waarbij je als label zoiets als een kleur, een afkorting of archetype mee krijgt. Het doel van hokjesdenken is om kenmerkende informatie te categoriseren in overeenkomsten en verschillen. Op deze manier kunnen we kennis over een bepaald onderwerp makkelijker delen, onthouden, hergebruiken en verder onderzoeken.

Er zijn tegengestelde meningen over of we nou wel of niet in hokjes zouden moeten denken. Terecht want er zijn veel manieren waarop er wordt omgegaan met hokjes. Als teamleider is het goed om op de hoogte te zijn op welke manier hokjesdenken voor teamleden leidt tot ruimer denken of wanneer dit het ruimer denken juist tegenwerkt.

Positieve en helpende manieren voor ruimer denken zijn:
🧠 Meer inzicht krijgen in een specifiek onderwerp en de overeenkomsten en verschillen die daar kenmerkend in zijn. Zo weet je bijvoorbeeld beter waar je elkaar snel begrijpt en wanneer je daar meer tijd voor wil nemen.
🧠 Leren vanuit welke inzichten je naar een situatie kijkt en welke inzichten ontbreken. Denk hierbij aan DISC waarbij er een kleur is gekoppeld aan een gedragsstijl. Daarbij kan het voorkomen dat een gedragskleur in het team dominant is en een andere gedragskleur ontbreekt. Je kan er dan voor kiezen om de ondervertegenwoordigde kleuren uit te nodigen om vanuit die missende blik naar de situatie te kijken.

Manieren die ruimer denken tegenwerken zijn:
🧠 Oversimplificeren van de kenmerken en deze breder toepassen dan waar de categorisatie ooit voor bedoeld was. Dit leidt tot vooroordelen en het op voorhand limiteren van het eigen of iemands kunnen op basis van dat vooroordeel.
🧠 Als teamleden zich gaan identificeren met hun kenmerk en er een wij-zij denken ontstaat. Daarbij is er al snel sprake van een oordeel waarbij er een goede manier is van de wij-kant en een minder goede manier aan de zij-kant. Dit leidt tot een steeds engere manier van kijken naar de situatie.

Hoe ruimdenkend is jouw team?