“Ik ben meer een creatief persoon” kreeg ik als reactie van een vriend toen we het erover hadden dat ik best heel gestructureerd ben. Ik voelde me enigszins beledigd. Alsof je niet creatief kan zijn als je gestructureerd bent.

Ken je dat, dat je automatisch in het hokje “niet-creatief” wordt geplaatst als je wel graag op tijd bent? Of als je je werk op orde hebt en tijd hebt voor een rustig praatje zonder van het ene moment op het andere door een paniekvlaag te worden overvallen omdat je iets bent vergeten? Misschien ben je zelfs gaan geloven dat je niet creatief bent?

Creativiteit is het vermogen om nieuwe dingen te bedenken en/of te creëren. Het gaat om originele oplossingen te vinden voor problemen, vernieuwende ideeën te genereren en unieke dingen te maken. Creativiteit kan op verschillende manieren worden uitgedrukt. We denken vaak aan schilderen, tekenen of muzikale activiteiten, maar ook nieuwe theorieën bedenken, problemen oplossen of een origineel cadeau bedenken zijn manieren om je creatief te uiten.

In al deze vormen worden we in enige mate beperkt. Dat kan zijn het materiaal en de kleuren waartoe je je beperkt bij het maken van een ontwerp, de regels voor wetenschappelijk onderzoek die we met elkaar hebben afgesproken, de programmeertaal waarmee je werkt of de ingrediënten waarmee je kookt.

Structuur kan beknellend zijn en creativiteit onmogelijk maken. Datzelfde geldt voor teveel vrijheid omdat dat als overweldigend wordt ervaren. Je kan je misschien voorstellen dat een blanco canvas, waarbij het niet uitmaakt wat je ermee gaat doen, maar voor een beperkte groep mensen creativiteit oproept.

De beperkingen die structuur met zich brengt kunnen creativiteit stimuleren, als je dit goed inzet. Ze kunnen zorgen voor focus in ons denkproces. Bouw maar eens een toren met satéprikkers en elastiekjes. Daar komen de meest creatieve en briljante constructies uit, juist omdat je het moet doen met wat er is en je daartoe moet beperken.

De echte vijand van creativiteit is de angst om het niet goed te doen. Angst zorgt ervoor dat we niet toelaten wat er in ons opkomt, er geen vorm aan durven te geven of het niet durven te delen. Als je structuur gebruikt als houvast en voor een gevoel van controle, dan is creativiteit moeilijk. Of je wel of niet gestructureerd bent in jouw doen en laten zegt dus niets over hoe creatief je bent.

De roep om creativiteit in onze samenleving wordt steeds groter. We hebben nieuwe oplossingen nodig voor steeds complexere problemen. Creatief denken in en rondom datgene waar we niet omheen kunnen, vraagt om durven en een veilige omgeving om je te kunnen uiten. Iedereen heeft creativiteit in zich en kan dat ontwikkelen. Daarvoor moeten we een passende structuur neerzetten.