Het leven van een teamleider wordt een stuk eenvoudiger als je weet of je met een dilemma te maken hebt of met een probleem. Een probleem is een situatie waarin er een uitdaging of moeilijkheid is die moet worden aangepakt of opgelost. Dat hoeft niet gepaard te gaan met conflicterende waarden of keuzes. Bijvoorbeeld op weg naar je werk krijg je een lekke band. Op dat probleem op te lossen maak je de keuze om een pechservice te bellen of om de band zelf te vervangen. Probleem opgelost.

Een dilemma is daarentegen een situatie waarin je wordt geconfronteerd met een keuze tussen twee even ongewenste opties of waarin er sprake is van een conflict. Soms is dat omdat er ethische overwegingen zijn of is er sprake van tegenstrijdige waarden. Een voorbeeld daarvan is de situatie waarin je een afweging maakt of je een medewerker aanspreekt op prestaties of gedrag, misschien zelfs of je hem of haar wil ontslaan. Op zo’n moment loop je tegen allerlei tegenstrijdige gedachten aan die, helaas, allemaal in enige mate waar zijn. Want aan de ene kant wil je een veilige werkomgeving creëren. Mogelijk omdat je wil dat medewerkers fouten mogen maken omdat je alleen op die manier kan blijven leren en verbeteren. Maar niet aanspreken of consequenties koppelen aan prestaties werkt demotiverend voor het team. En als je een lerende organisatie wil zijn en feedback is niet mogelijk, dan leren medewerkers niet van de fouten die gemaakt worden.

Als je een dilemma aanziet voor een probleem dan kan je terecht komen in discussies waarin er wordt gedacht vanuit een goede oplossing en een slechte oplossing terwijl er eigenlijk geen echte oplossing bestaat voor een dilemma. Daarin wordt een voorkeur voor het één gezien als waarheid. En als zo’n voorkeur is ontstaan vanuit slechte ervaringen of vooroordelen ten opzichte van één van de keuzes, dan kunnen emoties hoog oplopen. De complexiteit van het dilemma wordt een overgesimplificeerde versie van de werkelijke situatie.

Problemen kunnen we over het algemeen prima oplossen. Als een oplossing niet zo eenvoudig is, onderzoek dan eens of je niet de maken hebt met een dilemma. Hieronder een aantal tips over hoe je met dilemma’s om kan gaan.

☯    Vind de belangrijkste tegenstellingen die aan het dilemma ten grondslag liggen en formuleer ze allebei als positieve elementen.

☯    Sta stil bij het hogere doel van jouw team in deze situatie. Stilstaan bij het doel zorgt ervoor dat je weet in welke richting je wil bewegen bij het inzetten van de tegenstelling.

☯    Onderzoek hoe de beide tegenstellingen kunnen bijdragen aan het doel.

☯    Accepteer dat er geen oplossing is waarbij je klaar bent. Weet dat welke keuzes je ook maakt, er ook altijd nadelen voel- en merkbaar zullen zijn.